Dünya

Big-tech’in start-up alımlarına otorite sopası

Hilal SARI

Büyük teknoloji şirketleri küçük rakiplerini görülmemiş bir süratle satın alıyor. Teknolojinin devleri, 2021 yılının başından bu yana 1 milyar dolar büyüklüğün altındaki rakiplerini almak için toplam 264 milyar dolar harcadılar. Refinitiv bilgilerine dayanan bu sayı tarihi bir rekor ve 2000 yılında dotcom balonu öncesindeki rekorun iki katı büyüklüğünde bir satın alma büyüklüğü. Lakin ABD’de Biden hükümeti rekabet konusunda bu devlerin üzerine gitmeye ve konsolidasyon hakkında soruşturmalar yürütmeye hazırlanıyor.

Pandemi müddetince hızlanan bu alımlara paralel Beyaz Saray yetkilileri ve Kongre üyeleri, Apple, Facebook, Google, Amazon ve Microsoft başta olmak üzere büyük teknoloji şirketlerinin rekabete ve tüketicilere ziyan vermekle suçluyor. Federal Ticaret Komitesi uzun bir müddettir Facebook’un Instagram’ı satın almasını inceliyor ve ikazlarında “satınalma yapılmış olsa bile öbür süreçlerini de didik didik inceleyeceğinin” sinyalini verdi. Financial Times’da yer alan habere nazaran kurulun satınalma mutabakatı yapılmış olsa bile, bu mutabakatları feshetme yahut engelleme yetkisine sahip.

Fakat FT tarafından yapılan tahlile nazaran, ABD’li otoritelerin incelemelerine karşın teknoloji bölümünde devlerin küçük balıkları alma suratında önemli bir artış var. Yalnızca yıl başından bu yana yeknoloji şirketleri 1 milyar doların altında bedele sahip start-up’ları almak maksadıyla 9.222 süreç yaptı. Bu 2000 yılında görülen hacmin yüzde 40 üzerinde. Washington merkezli Open Markets Institute Yöneticisi Barry Lynn, “Bu muahedeler uygun değil zira şirketler çok daha güçlü hale geliyor. Onlara çalışan beşerler üzerindeki, sermaye piyasaları ve yatırımcılar üzerindeki güçlerini daha da artırıyor ve inovasyon getirebilecek rekabeti de engelliyor” değerlendirmesi yapıyor.

ABD: Yasal boşlukları kullanarak alımlar yaptılar

Federal Ticaret Komisyonu’nun geçen hafta bölümdeki satın alma ve birleşmelere yöenlik yayınladığı ve 2010-2019 devrini inceleyen raporunda “big-tech kuruluların FTC’nin kurallarındaki yasal boşluklardan faydalanarak aslında legal olmayan birtakım muahedeleri yapabildiği ve mevzunun yakından incelenmesi gerektiği belirtilmişti. ABD maddelerine nazaran büyük teknoloji şirketleri 92 milyon doların altındaki alımlarını raporlamak zorunda değil. Refinitiv datalarına nazaran otoritelere bildirilmesi gerekmeyen bu muahedelerde 2021 rekor kırılan bir yıl oldu. Toplam 8.451 satın alma gerçekleşti ve 66 milyar dolar küçük start-up’ları almak için harcandı. Bu da 2020’ye nazaran yüzde 35’lik bir artışa denk geliyor.

Microsoft en büyük alıcı: Büyük beş teknoloji devi ortasında FTC’nin raporlama eşiği altında en fazla satınalma gerçekleştiren şirket Bill Gates’in kurucusu olduğu bilişim şirketi Microsoft. Bu kategoride 9 alım yapmış. Lakin şirket 16 milyar dolar büyüklüğünde ses teknolojileri şirketi Nuance üzere satın almalar da gerçekleştirdi.

Amazon ikinci sırada: E-ticaret devi ise sekiz küçük start-up satın alması ile ikinci sırada geliyor. Jeff Bezos’un şirketi de efsanevi sinema üretim stüdyou MGM’yi 8,45 milyar dolara satın alarak mega mutabakatlarını da sürdürdü.

“Geleceğin rakiplerini satin alarak yok ediyorlar”

– Apple, Facebook, Amazon, Google ve Microsoft, Ocak 2010’dan Aralık 2019’a kadar raporlama ihtiyacı duyulmayan büyüklükte toplam 819 satınalma gerçekleştirdiler.

– Raporlamalarda bu büyük teknoloji devlerinin tam denetimi almadan gerçekleştirdikleri hudut dışı mutabakatlar da yer almıyor olabilir.

– FTC Lideri Lina Khan, “gelecekteki rakiplerini bertaraf etmek için big-tech’in sistematik halde start-up’ları satın aldığına” dikkat çekerek “Yasal boşlukları belirleyebilmek için raporlama yükümlülüklerini yakından incelememiz gerekiyor” diyor.

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu